Bitwa pod Horbulewem

Wstęp

Bitwa pod Horbulewem, to jedno z kluczowych starć, które miały miejsce podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Walki te skoncentrowały się wokół 7 Dywizji Piechoty i 4 Dywizji Kawalerii Armii Czerwonej, dowodzonej przez Dmitrija Korotczajewa. Bitwa miała miejsce w czasie, kiedy polskie wojska, po zdobyciu Kijowa, zmagały się z ofensywą Armii Czerwonej. Wydarzenia te miały istotne znaczenie dla dalszego przebiegu konfliktu oraz dla losów całej kampanii na Ukrainie.

Sytuacja ogólna przed bitwą

Po spektakularnym sukcesie na Ukrainie i zajęciu Kijowa 7 maja 1920 roku, front ustabilizował się na linii od Prypeci do Dniestru. Polskie siły zbrojne, dowodzone przez generała Edwarda Rydza-Śmigłego, były w trudnej sytuacji, gdyż Armia Czerwona wykorzystała czas na reorganizację i przygotowania do ofensywy. Sowiecka 1 Armia Konna pod dowództwem Siemiona Budionnego rozpoczęła atak 26 maja, przełamując polski front na odcinku obrony grupy gen. Jana Sawickiego 5 czerwca. Sytuacja stawała się coraz bardziej dramatyczna dla polskich wojsk zgromadzonych w rejonie Kijowa.

Walki pod Horbulewem

W dniach 11 i 12 czerwca, główne siły 3 Armii gen. Rydza-Śmigłego przebiły się przez pierścień okrążenia pod Borodzianką i rozpoczęły marsz odwrotny w kierunku Uszy. Grupa płk. Karola Schuberta, składająca się z 7 Dywizji Piechoty oraz 7 Brygady Jazdy, ubezpieczała te ruchy od południa. Sowieci postanowili zatrzymać polskie wojska pod Korosteniem, kierując tam grupę wojsk w składzie 4. i 14 Dywizji Kawalerii.

14 czerwca, Woroszyłow rozpoczął ofensywę w kierunku Korostenia. Jego dywizje poruszały się oddzielnie i bez koordynacji między sobą, co stanowiło poważny błąd. W tym samym czasie Polacy przygotowywali się do nocnego ataku na Horbulew, aby zapobiec dalszym stratom i zaskoczyć przeciwnika.

Polskie oddziały ruszyły do natarcia około godziny 20:00, dzieląc się na trzy kolumny. Zaskoczenie było całkowite; Polacy zdobyli Torczyn oraz część Horbulewa bez większego oporu ze strony Sowietów. Sytuacja zmieniła się jednak szybko, kiedy sowiecka kawaleria rozpoczęła kontrataki, które były odpierane przez dobrze zorganizowane bataliony polskie.

Bilans walk

Zwycięstwo Polaków pod Horbulewem opóźniło marsz 1 Armii Konnej na Korosteń o dwa dni, co miało kluczowe znaczenie dla dalszych działań wojennych. Budionny nie zdołał wyprzedzić cofających się Polaków, co spowodowało utratę szansy na okrążenie 3 Armii gen. Rydza-Śmigłego. Dowództwo Armii Czerwonej obarczało winą za ten stan rzeczy Klimenta Woroszyłowa za brak organizacji współdziałania między dywizjami kawalerii.

Straty polskie wyniosły około 70 żołnierzy zabitych i rannych, natomiast straty sowieckie były znacznie większe – szacuje się je na kilkuset poległych oraz rannych i wziętych do niewoli. Polacy zdobyli także dwa działa oraz większość dywizyjnych taborów. Ponadto w ręce Polaków trafił sztandar sowieckiej brygady.

Znaczenie bitwy

Bitwa pod Horbulewem miała znaczący wpływ nie tylko na przebieg kampanii w Ukrainie, ale również na morale polskich żołnierzy i ludności cywilnej. Zwycięstwo to pokazało siłę i determinację polskich sił zbrojnych w obliczu trudnej sytuacji militarnej. Dodatkowo dzień 15 czerwca stał się jednym z ważniejszych świąt dla jednostek biorących udział w bitwie – do 1939 roku obchodzono go jako święto 27 pułku piechoty oraz 4 pułku artylerii ciężkiej.

Należy również zaznaczyć, że bitwa ta wpisała się w szerszy kontekst wojny polsko-bolszewickiej i stanowiła przykład efektywnego działania Wojska Polskiego w trudnych warunkach bojowych. Sukces pod Horbulewem był dowodem na to, że mimo trudności i przewagi liczebnej przeciwnika, polskie wojska potrafiły skutecznie walczyć o swoje pozycje.

Zakończenie

Bitwa pod Horbulewem pozostaje jednym z ważniejszych epizodów wojny polsko-bolszewickiej. Dzięki determinacji żołnierzy i umiejętnościom dowódców udało się opóźnić sowiecką ofensywę i uratować sytuację strategiczną Polaków w tej kluczowej fazie konfliktu. Działania te miały długofalowe konsekwencje dla dalszych losów wojny oraz dla kształtu granic Polski w okresie międzywojennym.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).