Historia Kłodzka
Wstęp
Kłodzko, malowniczo położone w Kotlinie Kłodzkiej, to miasto o bogatej historii sięgającej prehistorii. Jego strategiczne położenie na pograniczu polsko-czeskim sprawiło, że przez wieki było świadkiem wielu ważnych wydarzeń, a także miejscem licznych osiedli, które rozwijały się na tym terenie. W artykule tym przyjrzymy się historii Kłodzka, od czasów prehistorycznych, przez średniowiecze, aż po okres współczesny.
Prehistoria Kłodzka
Na dzieje Kłodzka miało wpływ jego położenie w północno-wschodniej części Kotliny Kłodzkiej. W okolicy miasta odkryto ślady osadnictwa datowane na wczesne średniowiecze oraz wcześniejsze czasy. Przez miasto przechodziła jedna z odnóg tzw. szlaku bursztynowego, co dodatkowo podkreśla znaczenie Kłodzka jako miejsca wymiany handlowej i kontaktu między różnymi kulturami. Najstarsze znane osady znajdowały się na przedmieściach Kłodzka, a ciągłość osadnicza była szczególnie widoczna w miejscowości Książek, gdzie odkryto osadę z VIII/IX wieku. Osadnictwo istniało również w Jurandowie, datowane na IX–XII wiek. Należy jednak zaznaczyć, że wiele śladów historycznych mogło zostać zniszczonych podczas budowy twierdzy.
Średniowiecze – początki miasta
Pod koniec X wieku Kłodzko stało się częścią suwerennego państwa libickiego, którego władcą był Sławnik, ojciec św. Wojciecha. Pierwsza znana wzmianka o Kłodzku pochodzi z 981 roku i została zapisana przez czeskiego kronikarza Kosmasa. W XI wieku ziemia kłodzka była areną walk między Piastami a Przemyślidami. W 1003 roku Kłodzko zostało zdobyte przez Bolesława Chrobrego. W kolejnych latach miasto przechodziło z rąk do rąk różnych książąt czeskich i polskich.
W 1114 roku gród został zdobyty przez księcia Sobiesława I, który go odbudował i ustanowił pokój z Bolesławem Krzywoustym w 1137 roku, potwierdzając przynależność ziemi kłodzkiej do Czech. W drugiej połowie XII wieku podgrodzie przekształciło się w osadę o charakterze rzemieślniczo-targowym, zamieszkiwaną przez ludność słowiańską oraz niemiecką. Przybycie joannitów w 1169 roku przyczyniło się do dalszego rozwoju miasta.
Lokacja miasta
Choć dokument lokacyjny nie zachował się do naszych czasów, niektórzy historycy datują lokację Kłodzka na 1223 rok. Herb przedstawiający lwa z rozdwojonym ogonem nadano miastu dopiero za panowania Przemysła Ottokara w latach 1253–1278. Lokacja na prawie magdeburskim miała miejsce prawdopodobnie w latach 50. XIII wieku. Władza w mieście przeszła z rąk kasztelanów w ręce wójtów, a gród zaczął zyskiwać na znaczeniu jako ośrodek administracyjny i handlowy.
Na przełomie XIII i XIV wieku miasto przeżywało dynamiczny rozwój – powstały nowe budowle murowane, ulice zaczęto brukować kamienną kostką, a nowoczesne mury obronne otoczyły Kłodzko. W 1324 roku miasto wykupiło wójtostwo i uzyskało większą autonomię.
Kłodzko pod rządami Habsburgów
W 1526 roku Kłodzko wraz ze Śląskiem przeszło pod panowanie Habsburgów. Okres ten charakteryzował się licznymi przebudowami zamku oraz powstawaniem nowych instytucji edukacyjnych, takich jak szkoła humanistyczna i gimnazjum jezuickie. Konflikty religijne związane z reformacją doprowadziły do upadku klasztorów bernardynów i franciszkanów w mieście.
Początek wojny trzydziestoletniej przyniósł Kłodzkowi wiele niebezpieczeństw; miasto opowiedziało się po stronie Fryderyka V i zostało zdobyte przez Austriaków w 1622 roku. Zamek został zniszczony i przekształcony w twierdzę obronną. Prace fortyfikacyjne trwały przez wiele lat, a ich efektem była nowoczesna twierdza zdolna do obrony przed atakami.
Kłodzko w XIX wieku
W wyniku I wojny śląskiej Kłodzko znalazło się pod panowaniem pruskim na mocy pokoju wrocławskiego z 1742 roku. Fryderyk II Wielki dostrzegł strategiczne znaczenie miasta i przystąpił do modernizacji fortyfikacji oraz rozbudowy twierdzy. Miasto stało się ważnym punktem obronnym podczas wojny siedmioletniej oraz późniejszych konfliktów napoleońskich.
Pierwsza połowa XIX wieku była okresem stagnacji dla miasta; jednakże druga połowa stulecia przyniosła znaczny rozwój infrastruktury – wybudowano nowe drogi oraz linie kolejowe łączące Kłodzko z innymi miastami regionu.
Kiedy status twierdzy został zniesiony w 1877 roku, rozpoczęto rozbudowę miasta poza jego stare granice obronne. Nowe gmachy publiczne oraz urządzenia komunalne zaczęły powstawać na terenie Kłodzka, zmieniając jego oblicze.
Kłodzko podczas II wojny światowej
Na początku II wojny światowej Kłodzko liczyło około 22 tysięcy mieszkańców. Miasto stało się miejscem brutalnych represji – Niemcy utworzyli więzienia dla osób różnych narodowości oraz jeńców alianckich. W czasie wojny miały miejsce masowe egzekucje oraz deportacje więźniów do obozów koncentracyjnych.
Podczas walk frontowych w styczniu 1945 roku mieszkańcy miasta zostali zmuszeni do
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).